Klimaat

België:
klein land, grote vervuiler

De uitstoot van CO2 is een van de belangrijkste oorzaken van klimaatverandering, zeggen klimaatexperts. België mag dan een klein land zijn, relatief gezien zijn we een grote vervuiler. Een overzicht in grafieken.

België blijft boven het Europees gemiddelde

totale CO2-uitstoot in ton per capita (1990-2016)

België EU28 Duitsland Nederland Frankrijk

Bron: Europees Milieuagentschap

De CO2-uitstoot in België per hoofd is tussen 1990 en 2004 nagenoeg stabiel gebleven. Tot de financiële crisis in 2008 lag die uitstoot hoger dan bij onze buurlanden. Na een flinke duik laten we Duitsland en Nederland voor gaan, maar blijven we boven Frankrijk en het Europees gemiddelde. Sinds 2015 is de terugval van CO2-uitstoot in België stilgevallen.

Treemap

De meeste uitstoot in België komt van energieverbruik. Het grootste deel is op het conto van de internationale scheepvaart te schrijven. In 2016 ging het om 15,3 procent van het totaal. Daarnaast zijn de woningen (11,9 procent), de elektriciteits- en warmteproductie (10,6 procent), auto’s (10,5 procent), biomassa (9 procent) en de chemiesector (7 procent) verantwoordelijke voor de bulk van de uitstoot.

De meest vervuilende sectoren in België

totale CO2-uitstoot in ton per capita (1990-2016)

België EU28 Duitsland Nederland Frankrijk

Bron: Europees Milieuagentschap

In absolute cijfers stoot België minder uit dan onze buurlanden, maar per hoofd doen we het minder goed. Op vlak van woningen (elektriciteitsverbruik en verwarming via fossiele brandstoffen als petroleum en gas en via houtkachels) zijn we de slechtste leerling van de klas. Sinds 1990 is de uitstoot gedaald met 17,6 procent, door een betere isolatie, efficiëntere energie-installaties en een rist energiebesparende maatregelen. De dalende trend loopt nagenoeg parallel met onze buurlanden.

Voor de productie van energie spant Duitsland de kroon in CO2-uitstoot. Dat ligt onder meer aan de bruinkoolcentrales die er veel uitstoten.

Niet het vrachtverkeer, maar auto’s

totale CO2-uitstoot in ton per capita (1990-2016)

België EU28 Frankrijk Duitsland Nederland

Bron: Europees Milieuagentschap

Bijna een vijfde van de totale uitstoot in België komt van de transportsector. Het is een absolute prioriteit in alle klimaatplannen. De uitstoot blijft de laatste decennia stijgen, een trend die zich ook in onze buurlanden aftekent.

België is een logistieke draaischijf. Dat voedt het beeld dat het lichte en zware vrachtverkeer voor de grootste uitstoot zorgt in ons land. Maar het zijn afgetekend de personenwagens die het meest uitstoten. In 2016: 10,5 procent tegenover 7,4 procent lichte en zware vrachtwagens. Per capita doen we het op vlak van personenwagens iets minder goed dan onze buurlanden en het gemiddelde in de EU.

Grootste vervuiler vrijgesteld van EU emissieregels

totale CO2-uitstoot in ton per capita (1990-2016)

België EU28 Duitsland Nederland Frankrijk

Bron: Europees Milieuagentschap

De internationale scheepvaart, met 15,3 procent de grootste vervuiler van België, valt buiten het Europese emissiehandelssysteem ETS. Dat is opgezet als hulpmiddel om de CO2-uitstoot in de EU terug te dringen. Volgens het principe ‘de vervuiler betaalt’ zijn Europese bedrijven uit de energie-intensieve industrie en de elektriciteitssector eraan onderworpen. Maar de scheepvaart, de luchtvaart van en naar de Europese Economische Ruimte (de EU, Noorwegen, IJsland en Liechtenstein) en de verwerking van biomassa in energie zijn ervan vrijgesteld.

Die eerste twee, internationale scheep- en luchtvaart, zijn vrijgesteld om het gevaar op een competitief nadeel te verkleinen. De verwerking van biomassa, bijvoorbeeld houtpellets, hoeft niet deel te nemen aan het emissiehandelssysteem omdat de regelgever ervan uitgaat dat het klimaatneutraal is, een bewering die onder druk staat.

In een eerdere versie van deze pagina is er een cijferfout geslopen. Door incomplete cijfers is er een foute berekening gemaakt van onderverdeling in sectoren van de totale Belgische CO2-uitstoot.

Thomas Roelens, Thomas Segers, Andries Fluit