De Bahama's-route van Fernand Huts

De Vlaamse topindustrieel Fernand Huts duikt op in Bahama’s Leaks. Met passages in drie verschillende belastingparadijzen, bovenop zijn eigen belastingparadijsje in Montevideo.

Door LARS BOVÉ, 23 september 2016
Techniek en multimedia: MAARTEN LAMBRECHTS en RAPHAEL COCKX

Bahama's Leaks voelde als zoeken naar een speld in een hooiberg. Met 1,3 miljoen documenten die verwijzen naar meer dan 175.000 vennootschappen. Maar de logische zoekopdracht ‘Belgium’ in de grote Bahama’s Leaks-databank bracht ons wel bij één van de bekendste bedrijfsleiders van Vlaanderen: Fernand Huts, topman en eigenaar van de logistieke groep Katoen Natie.

Op een uitgelekt document, op 19 maart 2015 afgestempeld door het Bahamaanse bedrijvenregister, lezen we dat Huts meer dan 15 jaar lang directeur was van de Bahamaanse vennootschap Zonamerica Limited. Ook zijn zoon Karl Huts, die mee aan het roer zit bij Katoen Natie, was lang directeur bij de offshore. Samen met nog twee andere kaderleden van Katoen Natie, onder wie een financieel directeur.

We vroegen Fernand Huts waarom hij zo lang actief was op een notoir belastingparadijs als de Bahama’s. Maar kort was zijn antwoord, via sms: ‘Ik heb uw onderwerp en vraag gelezen. Ik heb hierover geen commentaar. Als zakenman werk ik steeds volledig conform de wettelijke regels. Beste groeten, Fernand’. Ook een mail naar zoon Karl Huts leverde niets op.

Er zat dus niets anders op dan zelf sporen te zoeken in de gelekte documenten. De speurtocht werd een reis over talrijke exotische bestemmingen.

De Bahama's

Het adres van Zonamerica Limited leidt ons naar de Bahamaanse hoofdstad Nassau. Waarom richten buitenlanders bedrijven op op de Bahama's? Eenvoudig: vennootschappen op het eilandengroep (380.000 inwoners en ongeveer zo groot als Vlaanderen) moeten geen jaarrekeningen indienen en geen boekhouding bijhouden. Dat maakt het achterhalen van activiteiten van Bahamaanse vennootschappen vaak onmogelijk.

Meer dan 178.000 vennootschappen op de Bahama’s hebben net als Zonamerica Limited het statuut van ‘International Business Corporation’. Die kan je al oprichten binnen twee à vijf dagen. En je betaalt er jaarlijks een vergoeding van 350 dollar voor. Als het kapitaal hoger is dan 50.000 dollar, betaal je 1.000 dollar per jaar. Dat is het geval voor Zonamerica.

Maar je moet dus zelf geen voet aan de grond zetten op de Bahama’s. De eigenaars, directeurs noch de beheerders moeten op het eiland wonen. De vergaderingen kunnen gewoon telefonisch gebeuren. Ter plaatse zijn 539 kantoren gespecialiseerd in het beheren van deze constructies.

The Winterbotham Trust Company

Het adres van Zonamerica Limited in Nassau bewijst dat de exotische constructie alleen op papier bestaat. Het lage gebouw met lichtblauwe gevel in koloniale stijl, aan de Marlborough en Queen Streets, is gewoon het adres van een plaatselijk trustkantoor, The Winterbotham Trust Company.

Dat kantoor regelt toevallig ook de papieren van de Bahamaanse offshore waarmee ex-Eurocommissaris Neelie Kroes deze week nog in opspraak kwam. Winterbotham duikt dan ook op in bijna 20.000 documenten van Bahama’s Leaks als één van de populaire fixers van offshores op het eiland..

Zonamerica

De activiteiten achterhalen van Bahamaanse vennootschappen is schier onmogelijk. Maar in het geval van Huts brengt de naam van de offshore, Zonamarica Limited, én die van de voorzitter van de offshore, Orlando Dovat, ons wel op het spoor.

De Uruguayaanse zakenman Dovat werd al bij de oprichting van de Bahamaanse offshore, in november 1991, voorzitter van Zonamerica Limited. Huts pas in 1998. We kunnen daaruit afleiden dat Dovat de offshore in 1991 opzette op de Bahama’s en Fernand Huts er in 1998 mee in stapte. Dat is het jaar dat Huts een aandeel van 43,5 procent kocht in de belastingvrije zone ‘Zonamerica’ in de Uruguayaanse hoofdstad Montevideo. Dovat en zijn zakenpartners hielden de resterende aandelen in handen.

Zonamerica was trouwens de eerste taksvrije zone in Uruguay die in private handen viel. Tot 2002 heette de zone ‘Zona Franca de Montevideo’ (ZFM), wat verklaart waarom ook de Bahamaanse vennootschap eerst ‘ZFM’ Bahamas heette. De naamsverandering in Zonamerica moest de slechte reputatie van de taksvrije zones in Uruguay doen vergeten. De bevolking zag ze vooral als draaischijven voor smokkelaars. Vandaag heeft Zonamerica, met 180.000 m² aan kantoren en opslagplaatsen, meer weg van een moderne bedrijvencampus. Er zitten nu meer dan 350 bedrijven en er werken meer dan 10.000 mensen.

Waarvoor dient de vennootschap op de Bahama’s? Ze lijkt eigenaar van Zonamerica in Montevideo. Waarom via de Bahama’s, een zuiver belastingparadijs? Welke geldstromen zijn daarmee gemoeid? Is het bedoeld om geldstromen af te schermen? Of om de inkomsten belastingvrij te houden? Want Zonamerica uitbaten, brengt Huts jaarlijks miljoenen euro’s op.

Posadas, Posadas & Vecino

Zonamerica is op zich al een belastingparadijsje. Bedrijven moeten er geen belastingen betalen, evenmin sociale bijdragen voor hun expats die er werken én ze mogen vrij schuiven met kapitalen, zonder wettelijke beperkingen om de winsten te repatriëren naar andere landen.

Huts’ bedrijvenpark in Uruguay blijkt een draaischijf te zijn voor internationale belastingconstructies. Zonamerica duikt meer dan 9.100 keer op in de uitgelekte documenten van Panama Papers en Bahama’s Leaks. Bijvoorbeeld het advieskantoor Posadas, Posadas & Vecino heeft vanuit zijn kantoor in Zonamerica liefst 280 offshores op de Bahama’s, de Britse Maagdeneilanden en in Panama opgezet voor zijn klanten.

Mosack Fonseca, Panama-Stad

Ook de belastingroute van Fernand Huts stopt niet op de Bahama’s. We vinden nog sporen naar twee andere belastingparadijzen. Zo zijn er Siena Enterprise SA en Port Island International Corp., opgezet in Panama door het in opspraak gekomen Panamese advocatenkantoor Mossack Fonseca. In oktober 1998, wanneer Huts zich inkocht in Zonamerica, stapte hij samen met zijn Uruguayaanse zakenpartner Dovat in deze twee Panamese vennootschappen.

Guernsey

En bij die Panamese operatie duikt nog een ander belastingparadijs op: Guernsey, één van de Kanaaleilanden voor de Franse kust van Normandië. Huts kreeg namelijk aandelen van de Panamese vennootschappen via een transactie met een mysterieus trustfonds op Guernsey: de Mont Saint Michel Trust. Welke kapitalen daarin zaten, is een vraagteken. Hier loopt het spoor dood.

Maar de constructie via Panama en Guernsey bestaat na al die jaren, nog altijd. Zo vinden we nog een document van 27 november vorig jaar waarin nog een aandelentransactie wordt besproken rond Siena Enterprise. En nog altijd duikt dezelfde mysterieuze Mont Saint Michel Trust in Guernsey op als aandeelhouder. We lezen in het document dat die trust nu wordt beheerd door het plaatselijke kantoor van Intertrust.

De betrokkenheid van Intertrust doet dan weer vermoeden dat de fondsen in Guernsey te maken hebben met kapitalen bij de vroegere Fortis Bank. Intertrust was vanaf 2002 jarenlang het kantoor dat voor Fortis schimmige montages moest opzetten in belastingparadijzen, nog tot aan de val van Fortis in 2008. Ook een DHL-levering van papieren voor de Panamese vennootschappen, verstuurd vanuit Guernsey, legt het verband met de vroegere Fortis Bank. Het is immers verstuurd door ‘Fortis Reads International Management’, dat destijds een kantoor was van Fortis Bank op Guernsey. En ook de oorspronkelijke beheerder van de trust in Guernsey, de ‘Banque Belge’, fuseerde in 1999 met de private bank MeesPierson, die dan al vier jaar in handen was van Fortis.

Huts reageert

Blijft de hamvraag wat die mysterieuze Mont Saint Michel Trust te maken heeft met Fernand Huts. Welke kapitalen heeft de Vlaamse bedrijfsleider ondergebracht op het eiland Guernsey? En waarom daar? Waarom werkt hij sowieso via verschillende belastingparadijzen?

Een ultiem telefoontje met Fernand Huts, gisteren, bracht daarover geen duidelijkheid. ‘Volgens mij weten jullie het allemaal en zal ik het morgen lezen in De Tijd? Ik denk dat jullie al een uitgebreid dossier hebben’, kaatst Huts meteen de bal terug.

Maar waarom de Bahama’s? Is de vennootschap op de Bahama’s eigenaar van de taksvrije zone in Uruguay?, proberen we nog. ‘Ik denk dat dat klopt’, bevestigt Huts kort. Maar meer uitleg krijgen we niet. ‘Ik, als internationaal zakenman, kan alleen maar zeggen dat ik alles correct naleef en dat ik niet buiten de lijnen kleur, en mij wettelijk conformeer met alles wat kan en mag en moet. En dat alles in orde is.’ ‘Mag ik nu inleggen? Want ik heb een andere lijn.’